Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze.

I. Usługi opiekuńcze,  usługi opiekuńcze świadczone w formie usług sąsiedzkich specjalistyczne usługi opiekuńcze.

1. Pomoc w formie usług opiekuńczych, usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich  i specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych w ramach zadań własnych gminy:

a) przysługuje osobie samotnej, która ze względu na wiek, chorobę lub z innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona (art. 50 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej),

b) może być przyznana osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej),

c) usługi opiekuńcze mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich (art. 50 ust. 1a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej).

Podstawa prawna:
Art. 50 ust. 1, 1a, 2, 3, 3a, 5, 6, 6a  i art. 96 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025r., poz. 1214 z późn. zm.), uchwała Nr XIV/94/2025 Rady Miasta Świnoujście z dnia 27 lutego 2025r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, a także trybu ich pobierania oraz szczegółowych warunków przyznawania, wymiaru i zakresu usług sąsiedzkich oraz sposobu ich rozliczania (link do uchwały: https://e-dziennik.szczecin.uw.gov.pl/WDU_Z/2025/1126/akt.pdf ).

Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości  zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Usług sąsiedzkie obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez co należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji, oraz w miarę potrzeb i możliwości zapewnienie kontaktów z otoczeniem. 

2. Wymagane dokumenty:
Pisemny wniosek osoby ubiegającej się o pomoc w formie usług opiekuńczych, usług sąsiedzkich lub specjalistycznych usług opiekuńczych oraz inne dokumenty wskazane przez pracownika socjalnego.

Do wniosku i wywiadu środowiskowego należy dołączyć m.in.:
a) dokument potwierdzający wysokość osiąganego dochodu osoby ubiegającej się o pomoc oraz osób wspólnie z nią gospodarujących (decyzja o wysokości emerytury, renty, odcinek emerytury, renty lub stosowne zaświadczenie z organu wypłacającego wymienione świadczenia, zaświadczenie o zarobkach rodziny wspólnie gospodarującej) - z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o  przyznanie pomocy usługowej, 

c) oświadczenie o stanie majątkowym,

d) zaświadczenie lekarskie lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stwierdzające konieczność zapewnienia opieki osób drugich,

e) zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie,

f) oświadczenie o regulowaniu na bieżąco przez świadczeniobiorcę odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze (w przypadku jej ustalenia),

g) inne dokumenty wskazane przez pracownika socjalnego.

Opłaty:
Wniosek oraz załączniki nie podlegają opłacie skarbowej.

Potrzebę udzielenia wsparcia w formie usług może zgłosić: osoba zainteresowana, rodzina, sąsiedzi, pielęgniarka środowiskowa, lekarz oraz różne instytucje.

3. Termin i sposób załatwienia: 

Wydanie decyzji administracyjnej w sprawie usług poprzedzone jest przeprowadzeniem w miejscu zamieszkania (lub miejscu pobytu) osoby ubiegającej się o świadczenie, wywiadu środowiskowego. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny w terminie 14 dni od daty otrzymania informacji o potrzebie udzielenia wsparcia. Podczas wywiadu ustalana jest sytuacja osobista, dochodowa i majątkowa osób lub rodzin ubiegających się o świadczenie. W sytuacji wymagającej bezzwłocznego przyznania pomocy usługowej, wywiad przeprowadza się w możliwie jak najkrótszym czasie od momentu powzięcia informacji w tej sprawie.

Ośrodek pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze, usługi opiekuńcze świadczone w formie usług sąsiedzkich oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze określa ich zakres, okres na jaki świadczenie zostało przyznane, a także miejsce świadczenia usług. Zakres oraz okres świadczenia usług powinien uwzględniać stan zdrowia, sprawność psychoruchową, wiek oraz indywidualne potrzeby świadczeniobiorcy. Gmina może odmówić przyznania tej formy pomocy, jeżeli w trakcie wywiadu środowiskowego okaże się, iż rodzina osoby wymagającej opieki, jest w stanie we własnym zakresie zabezpieczyć pomoc osobie bliskiej.

4. Zasady odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze: 
Odpłatność za godzinę usługi opiekuńczej i specjalistycznej usługi opiekuńczej w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy ustala się w zależności od kwoty dochodu osoby samotnie gospodarującej lub osoby gospodarującej w rodzinie - zgodnie z uchwałą Nr XIV/94/2025 Rady Miasta Świnoujście z dnia 27 lutego 2025r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, a także trybu ich pobierania oraz szczegółowych warunków przyznawania, wymiaru i zakresu usług sąsiedzkich oraz sposobu ich rozliczania.

Koszt 1 godziny usługi opiekuńczej i specjalistycznej usługi opiekuńczej wynosi 74,00zł.

Osoby, których dochód przekracza kwoty 250%  kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ponoszą odpłatność za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze, ustaloną na podstawie posiadanego dochodu.  

Stawki odpłatności świadczeniobiorców określone zostały w tabeli odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (§ 7 pkt 2 uchwały). 
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, po spełnieniu określonych w uchwale warunków, osoba korzystająca z usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, może zostać częściowo lub całkowicie zwolniona z opłat. 

Za usługi opiekuńcze świadczone w formie usług sąsiedzkich nie pobiera się opłaty.

Stawkę godzinową świadczenia usług sąsiedzkich (stawkę wynagrodzenia sąsiada) ustala się w wysokości minimalnej stawki godzinowej ustalonej na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

II. Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi 

1. Pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi:

a) przysługuje osobie samotnej, która ze względu na wiek, chorobę lub z innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona (art. 50 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej),

b) może być przyznana osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej). 

Podstawa prawna:
art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 poz. 1214 z późn. zm.), Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. 2024 poz. 816), ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. 2024 poz. 917), Zarządzenie Nr 7/2025  Dyrektora MOPR w sprawie ustalenia ceny jednej godziny specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi z dnia 14 kwietnia 2025r.


2. Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych,  wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych określone zostały w § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Są to:

a) uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia,

b) pielęgnacja - jako wspieranie procesu leczenia,

c) rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami powołanej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

d) pomoc mieszkaniowa,

e) zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w powołanej ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.

3. Wymagane dokumenty:
Pisemny wniosek osoby ubiegającej się o pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi oraz inne dokumenty wskazane przez pracownika socjalnego. 
Do wniosku i wywiadu środowiskowego należy dołączyć m.in.:

a) dokument potwierdzający wysokość osiąganego dochodu osoby ubiegającej się o pomoc oraz osób wspólnie z nią gospodarujących (decyzja o wysokości emerytury, renty, odcinek emerytury, renty lub stosowne zaświadczenie z organu wypłacającego wymienione świadczenia, zaświadczenie o zarobkach rodziny wspólnie gospodarującej) - z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o  przyznanie pomocy usługowej, oświadczenie o stanie majątkowym, zaświadczenie lekarza specjalisty kwalifikujące do korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych, określające rodzaj schorzenia oraz rodzaj usług (zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005r., w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych),zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, oświadczenie o regulowaniu na bieżąco przez świadczeniobiorcę odpłatności za świadczone specjalistyczne usługi (w przypadku jej ustalenia),

inne dokumenty wskazane przez pracownika socjalnego.

Opłaty:
Wniosek oraz załączniki nie podlegają opłacie skarbowej.

Potrzebę udzielenia przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych osobie może zgłosić osoba zainteresowana, rodzina, sąsiedzi, pielęgniarka środowiskowa, lekarz oraz różne instytucje.

3. Termin i sposób załatwienia:
Wydanie decyzji administracyjnej w sprawie poprzedzone jest przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad środowiskowy przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania lub miejscu pobytu osoby - rodziny, ubiegającej się o pomoc usługową. Wywiad przeprowadzany jest w terminie 14 dni od daty otrzymania informacji o potrzebie przyznania świadczenia lub o zmianie sytuacji osobistej, majątkowej osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń społecznych. W sytuacji wymagającej bezzwłocznego przyznania świadczeń, wywiad przeprowadza się w możliwie jak najkrótszym czasie od momentu powzięcia informacji w tej sprawie.

Ośrodek pomocy społecznej przyznając świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi określa ich zakres (rodzaje usług), okres na jaki świadczenie zostało przyznane, a także miejsce świadczenia usług. Rodzaj  specjalistycznych usług opiekuńczych dla każdego świadczeniobiorcy ustalany jest w porozumieniu z lekarzem specjalistycznej opieki zdrowotnej (zaświadczenie lekarskie określające rodzaj usług, określony zgodnie z powołanym rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych) w myśl art. 8 powołanej ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. 

4. Zasady odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi:
Odpłatność za godzinę specjalistycznej usługi opiekuńczej w miejscu zamieszkania ustalana się w zależności od kwoty dochodu  osoby samotnie gospodarującej lub gospodarującej w rodzinie. Osoba, której dochód nie przekracza 100 % kwoty kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 4 ustawy, nie ponosi odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Natomiast osoba samotnie gospodarująca lub osoba gospodarująca w rodzinie, której dochód przekracza 100% wspomnianego kryterium ponosi odpłatność określoną w oparciu o  obowiązujące rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych oraz zarządzenie Dyrektora MOPR w sprawie ustalenia ceny jednej godziny specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi.
Od 1 maja 2025r. koszt jednej godziny specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonej osobom z zaburzeniami psychicznymi wynosi 101,32 zł.

Obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na:

a) osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej,

b) spadkobiercy osoby, która korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej – z masy spadkowej,

c) małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej z pomocy społecznej.

W pierwszej kolejności do zwrotu wydatków za świadczone usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze zobowiązani są świadczeniobiorcy.


Tryb odwoławczy:
Od decyzji administracyjnej stronie przysługuje odwołanie, które wnosi się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który decyzję wydał.